Dr. Serkan AKPANCAR

Diz Hastalıkları


DİZDE KİREÇLENME (DİZ OSTEOARTRİTİ- GONARTROZ)

Diz eklem yüzeyini oluşturan kıkırdak tabakanın parlak ve pürüzsüz yapısının bozulmasıdır. Eklemin iç yüzeyini kaplayan kıkırdak yapı bu iki kemiğin birbiri üzerinde ağrısız ve en az sürtünme ile birbiri üzerinde hareket etmesini sağlar. Eklem içindeki bu kıkırdak yüzey herhangi bir sebeple aşınıp yapısı bozulduğunda eklem hareketleri sırasında sürtünmenin de artmasıyla eklem ağrıları ortaya çıkar. Bu hastalığın görüldüğü kişilerde diz röntgeni değerlendirildiğinde normalde röntgende görülmesi gereken yaklaşık 1 cm genişliğindeki şeffaf alan kaybolur ve kemiklerin birbirine sürtünmeye başladığı görülür ve bu görüntü halk arasında kireçlenme olarak adlandırılır. Yani bu hastalık eklemin kıkırdağının yıpranması , yaşlanması , sert ve kaygan özelliğini yitirmesi hastalığıdır. Bu hastalık başladığında diz eklem hareketleri ve yük taşıma fonksiyonları sırasında ağrı şikayetleri ortaya çıkar. Diz kireçlenmesi hastalığında kıkırdak doku yıpranması ile beraber menisküslerde yırtıklar da oluşabilir. Zaman içinde eklem hareketleri kısıtlanır ve kireçlenme ilerledikçe bacaklar eğrilmeye başlar.

 

 

 

Hastalığın Belirtileri

Eklemlerde ağrı ve tutukluk hastalığın ilk belirtisidir. Hastalık bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bazen de hastalık belirtileri olduğu halde hastanın röntgeni normal olabilir. Hastalık ilerledikçe eklem hareketleri kısıtlanır yürümek ve merdiven inmek-çıkmak zorlaşır. Bazen topallama olabilir. Eklemin düzeni bozulur, bacaklarda eğilmeler olabilir. Eklem içinde, dizin arkasında ve eklemin ön tarafında bulunan yumuşak doku organlarında iltihaplı şişkinlikler olabilir. Hastalığı ilerlemiş ve tedavi edilmemiş dizlerde dizi doğrultmak, ya da bükmek zor ve ağrılı olabilir.

Hastalığın Tanısı

Detaylı bir fizik muayene ve ayakta basarak çekilmiş diz röntgeni ile eklemin değerlendirilmesi genelde tanı koymak için yeterlidir. Eğer hastalık çok başlangıç aşamasındaysa tanı MRG ile de desteklenebilir. Radyolojik bulgular ile hastanın ağrı şikayetleri orantılı olmayabilir.

 

 

Hastalığın Tedavi Yöntemleri

Diz kireçlenmesinde tedavi hastanın radyolojik bulgularına değil şikayetlerine yönelik planlanmalıdır. Uygulanacak tedavi hastanın ağrısını geçirerek günlük işlerini rahatlıkla yapabilmesini sağlamalıdır. Bunun için yapılabilecekler;

Diyet ile kilo verilmesi: Hastaların ideal kilolarına inmesi dize binen yükleri azalttığından hem hastalığın ilerlemesini azaltır hem de uygulanan tedavi yöntemlerinin etkinliğini ve süresini arttırır. Kilo verirken bir diyetisyen kontrolünde kilo verilmesi önerilir. Uygulanan diyetlerde uzun sürede yavaş kilo verilmesi önerilmektedir. Unutmayın ayda 1 kilo vererek 2 yılda 20 kilo zayıflayabilirsiniz. Kireçlenme gibi uzun dönemli bir hastalıkta buna zamanınız vardır.

Egzersiz ve yürüyüş:  Dizde kireçlenmesi olan hastalar düz yolda 20 dk ‘yı geçmeyecek yürüyüşler yapabilir. Yürüyüş yaparken ağrı oluyorsa kesinlikle zorlamamalı. Önce diyet ve egzersiz yapılıp sonrasında yürüyüşe başlanmalı. Bu hastalar için yüzmek çok iyi bir spor aktivitesidir.

Ağrı kesici ilaç tedavisi:  İlaç olarak ağrı kesiciler ilk tercihlerdir. Parasetamol, aspirin gibi basit ağrı kesiciler başlangıçta son derece etkilidir. Romatizma ilaçları ( non- steroid antienflamatuar ilaçlar) iyi bir seçenektir ve bir çok aşamada hastanın ağrılarını kontrol eder. Yalnız bu ilaçların mide üzerindeki yan etkileri uzun süreli kullanımda sorun çıkarabilir.

Eklem içi enjeksiyonları (prp, sodyum hyalüronat, proloterapi: İşlem hyalüronik asit preparatlarının eklem içine enjekte edilmesinden ibarettir. Hyoluronik asit doğal olarak eklem sıvısının elementlerinden biridir. Bu madde eklemi oluşturan kemiklerin yumuşak bir biçimde diğeri üzerinden kaymasını ve eklem yük aktarımı sırasında şok emilimini sağlar. Osteoartritte -kireçlenme- eklem içinde bu madde normal yoğunluğundan aşağı seviyelere iner. Bu sıvının enjeksiyonu diz osteoartritinde bir tedavi seçeneğidir. PRP ve proloterapi de oldukça etkili tedavi yöntemleri arasındadır.

Fizik tedavi ve Rehabilitasyon:  Fizik tedavi ve rehabilitasyon kireçlenmelerin başlangıç evrelerinde quadriceps kaslarını güçlendirici egzersizlerle birlikte uygulanabilir.

DİZ EGZERSİZLERİ

 

**** EGZERSİZLERİ GÜNDE ÜÇ KEZ (SABAH-ÖĞLE-AKŞAM) HERBİR EGZERSİZİ 10 DEFA VE 10'A KADAR SAYARAK YAPINIZ.****

 

 

Artroskopik cerrahi: Dizde hafif-orta kireçlenmelerde başarılı sonuçlar alınabilen bir yöntemdir. Özellikle de diz kapağı altındaki artroskopik cerrahi ile çok iyi sonuçlar alınmaktadır. Artroskopik cerrahi de eklem içine küçük bir delikten bir kamera yerleştirilerek görüntü monitöre aktarılır. Sonrasında da operatör yine küçük bir delikten eklem içine sokulan değişik cerrahi aletlerle monitörden izleyerek operasyonu gerçekleştirir. Artroskopik cerrahide kullanılan cerrahi aletler kalem ucu büyüklüğündedir.

Diz protezi:  Dizde diğer tedavi yöntemlerine cevap vermeyen kireçlenmeler diz protezi ile tedavi edilir. Protez denince dizde eklem yapan iki kemiğin çürümüş eklem kıkırdak yüzeylerinin kesilerek çıkarılması ve bu yüzeylerin özel yapıdaki malzeme ile kaplanmasıdır. Protez ilaç, diz içi enjeksiyon ve fizik tedaviye cevap vermeyen kireçlenmelerde diz artroskopisinden ve yönlendirme ameliyatlarından yarar görmeyeceği düşünülen ya da daha önce bu operasyonları geçirdikten sonra yakınmaları yineleyen hastalarda iyi bir seçenektir. Yukarıdaki alternatif tedavilere cevap yok ve diz sorunları hastanın hayat standardını bozuyorsa diz protezi gereklidir denebilir.

MENİSKÜS YARALANMASI

Vücudun en büyük eklemlerinden birisi olan diz ekleminde, uyluk ve kaval kemikleri arasında yastık görevi yapan anatomik yapılardır. İç tarafta (medial menisküs) ve dış tarafta (lateral menisküs) olmak üzere iki kısımdan oluşan hilal benzeri yapılardır. Menisküs yırtıkları ağrı, şişlik, sertlik, güvensizlik veya eklem hareketlerinde kısıtlılık ve ya kilitlenme gibi şikayetlere sebep olurlar. Günümüzde bu hastalığın tedavisinde diz artroskopisi kullanılmaktadır. Doğru tedavi edilmeyen menisküs yırtıkları diz arasına sıkışarak kilitlenme ve ya kaymaya sebep olabilir. Geç dönemde ise Gonartroz dediğimiz diz kireçlenmesine yol açabilir.